صفحه اصلي >  امکانات و خدمات  > با استان ها > استان تهران > تهران را بیشتر بشناسیم 
جمعه ٠٣ آذر ١٣٩٦

استان تهران به مرکزیت شهر تهران، با وسعتی حدود 13688 کیلومتر مربع می باشد. این استان از شمال به استان مازندران، از جنوب به استان قم، از جنوب غرب به استان مرکزی، از غرب استان البرز و از شرق به استان سمنان محدود است. مرکز آن و به علاوه پایتخت ایران، شهر تهران است. ری، شهرستان ورامین، شهرستان دماوند، شهرستان فیروزکوه، شمیرانات، و اسلامشهر از دیگر مراکز جمعیتی مهم استان هستند. استان دارای 16 شهرستان، 33 بخش، 42 شهر، 71 دهستان می باشد. بنابر سرشماری سال 1395، جمعیت استان 13267637 نفر بوده است. 

 

شهرستان های استان تهران

ردیف شهرستان

توضیحات

(بر اساس تقسیمات کشوری سال 1395)

تعداد بخش تعداد شهر تعداد دهستان

1

اسلامشهر

شهرستان اسلامشهر با مساحت 220 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان تهران است. این شهرستان در جنوب شهرستان تهران قرار دارد و مرکز آن شهر اسلامشهر است. این شهرستان از شرق و جنوب به ری از غرب به رباط کریم و از شمال غرب به شهریار محدود است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 485688 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 548620 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مركزی اسلامشهر- چهاردانگه- احمدآباد مستوفی

شهرها: اسلامشهر- احمدآباد مستوفی- چهاردانگه

دهستان ها: چهاردانگه- احمدآباد مستوفی- ده عباس- فیروز بهرام- بهرام آباد- چیچکلو

3 3 6

2

بهارستان

شهرستان بهارستان در جنوب غربی استان تهران واقع شده و با وسعتی معادل 67 کیلومترمربع و ارتفاع آن از سطح دریا 1050 متر می باشد و از شمال به شهرستان شهریار، از غرب و جنوب غربی به شهرستان رباط کریم و از شرق به شهرستان اسلامشهر محدود می شود. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 523636 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 536329 نفر اعلام شده است.

بخش ها: بوستان- گلستان

شهرها: گلستان- نسیم شهر- صالحیه

دهستان ها: اسماعیل آباد- صالح آباد- میمنت- همدانک

2 3 4

3

پاکدشت

شهرستان پاکدشت یکی از شهرستان های استان تهران است. این شهرستان در جنوب شرقی شهرستان تهران در حاشیه جاده ترانزیتی تهران-مشهد قرار دارد و مرکز آن شهر پاکدشت است. ابتدای این شهرستان شهرک فرون آباد و انتهای آن شهرک صنعتی علی آباد می باشد. شهرستان پاکدشت با وسعتی معادل 590 کیلومترمربع حدود 2.3 درصد از مساحت استان تهران را به خود اختصاص داده است. این شهرستان معدن شن و ماسه است و شهرک ها و ناحیه های صنعتی متعدد دارد. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 291397 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 350966 نفر اعلام شده است.

بخش ها: شریف آباد- مركزی پاکدشت

شهرها: پاکدشت- شریف آباد- فرون آباد

دهستان ها: شریف آباد- جمال آباد- حصار امیر- فرون آباد- فیلستان- كریم آباد

2 3 6

4

پردیس

شهرستان پردیس به مرکزیت شهر پردیس، پانزدهمین شهرستان استان تهران به شمار می رود که در سال 1391 ایجاد گردید. این شهرستان با مساحت 1378 کیلومتر مربع، از روستای تلو در سرخه حصار آغاز شده و تا انتهای بخش بومهن ادادمه دارد. پردیس از غرب با تهران، از شرق با شهرستان دماوند، از شمال با شهرستان شمیرانات و از جنوب با شهرستان پاکدشت دارای مرز مشترک است. بنابر سرشماری سال 1395، جمعیت این شهرستان 169060 نفر بوده است.

بخش ها: بومهن- جاجرود

شهرها: بومهن- پردیس

دهستان ها: جاجرود- سعید آباد- کرشت- گلخندان

2 2 4

5

پیشوا

شهرستان پیشوا یکی از شهرستان‌های استان تهران ایران است که تا سال 1389 بخشی از شهرستان ورامین بود که در آن سال به شهرستان پیشوا ارتقا یافت. مساحت این شهرستان 170 کیلومترمربع می باشد. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 75454 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 86601 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مركزی پیشوا- جلیل آباد

شهرها: پیشوا

دهستان ها: عسگریه- پیشوا- جلیل آباد- طارند بالا

2 1 4

6

تهران

شهرستان تهران یکی از شهرستان های استان تهران است که در مرکز استان تهران قرار دارد. از شمال به شهرستان شمیرانات و استان البرز، از مشرق به شهرستان دماوند، از جنوب به شهرستان های ورامین و ری و اسلامشهر و از مغرب به شهرستان های قدس، شهریار و استان البرز محدود می شود. مساحت این شهرستان 1633 کیلومترمربع می باشد و مرکز آن شهر تهران است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 8293140 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 8737510 نفر اعلام شده است.

بخش ها: آفتاب- کن- مركزی تهران

شهرها: تهران

دهستان ها: آفتاب- خلازیر- سولقان- سیاهرود

3 1 4

7

دماوند

شهرستان دماوند یکی از شهرستان های استان تهران است. این شهرستان با مساحتی حدود 1866 کیلومترمربع در محدوده شهرستان های فیروزکوه، آمل، ورامین، گرمسار و تهران قرار دارد و منطقه ای کوهستانی است که متوسط ارتفاع آن از سطح دریا حدود 2000 متر است. مردم دماوند به زبان فارسی با لهجه دماوندی و زبان مازندرانی یا همان زبان طبری تکلم می کنند. البته زبان مردم بومی در 4 محله اصلی دماوند گویش تات می باشد. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 100690 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 125480 نفر اعلام شده است.

بخش ها: رودهن- مركزی دماوند

شهرها: دماوند- رودهن- آبعلی- آبسرد- کیلان

دهستان ها: آبعلی- ابرشیوه- تاررود- جمع آبرود- مهر آباد

2 5 5

8

رباط کریم

شهرستان رباط کریم یکی از شهرستان های استان تهران است که مرکز آن شهر رباط کریم است. این شهرستان که در جنوب غربی استان تهران واقع شده با مساحتی معادل 256 کیلومترمربع در طول جغرافیایی 51 درجه و 4 دقیقه و عرض جغرافیایی 35 درجه و 28 دقیقه قرار گرفته و ارتفاع آن از سطح دریا 1050 متر می باشد. این شهرستان از شمال به شهرستان های شهریار و کرج، از شرق و جنوب به شهرستان های ری و اسلامشهر و از غرب به شهرستان ساوه محدود است. امروزه چند زبان ترکی، لری، تاتی و فارسی در رباط کریم وجود دارد. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 195917 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 291516 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مركزی رباط کریم

شهرها: رباط کریم- نصیرشهر- پرند

دهستان ها: امامزاده ابوطالب- منجیل آباد- وهن آباد

1 3 3

9

ری

شهرستان ری (به مرکزیت ری) یکی از شهرستان های استان تهران است. شهر ری در جنوب شرقی شهر تهران و متصل به این شهر است. فاصله ری تا مرکز شهر تهران بالغ بر 14 کیلومتر است. مساحت این شهرستان 2259 کیلومترمربع است. تاریخ بنای ری به زمان اقوام آریایی می رسد. ری در لغت به معنای شهر سلطنتی است. ری در دوره ای پایتخت ایران بوده است. تاریخ سکونت در این شهر به 3000 سال پیش از میلاد برمی گردد. این شهرستان از شمال به شهرستان تهران، از جنوب به شهرستان قم، از شرق به شهرستان ورامین و شهرستان پاکدشت، از غرب به شهرستان های اسلامشهر، رباط کریم و زرندیه محدود می شود. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 319305 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 349700 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مركزی ری- كهریزك- فشاپویه- خاوران- قلعه نو

شهرها: حسن آباد- باقرشهر- کهریزک

دهستان ها: چاله طرخان- حسن آباد- خاوران شرقی- خاوران غربی- عظیمیه- غنی آباد- قلعه نو- كلین- كهریزك

5 3 9

10

شمیرانات

شمیران یا شمیرانات نام شهرستانی است در استان تهران و در دامنه های البرز جنوبی. شمیران در مجاورت شهر تهران و در شمال آن قرار دارد. مساحت این شهرستان 1188 کیلومترمربع است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 44061 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 47279 نفر اعلام شده است.

بخش ها: رودبار قصران- لواسانات

شهرها: لواسان- فشم- شمشک

دهستان ها: رودبار قصران- لواسان بزرگ- لواسان كوچك

2 3 3

11

شهریار

شهرستان شهریار، شهرستانی است در غرب استان تهران. مرکز آن شهر شهریار است. این شهرستان تا سال ۱۳۶۸ به عنوان یکی از بخش های بزرگ شهرستان کرج به شمار می آمد و از سال ۱۳۶۴ براساس مصوبه هیات دولت به عنوان شهرستان مستقل شناخته شده است. مساحت این شهرستان 365 کیلومترمربع می باشد. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 624440 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 744210 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مركزی شهریار

شهرها: وحیدیه شهریار- صباشهر- فردوسیه- شاهدشهر- باغستان- اندیشه

دهستان ها: جوقین- رزكان- سعیدآباد- فردوس- قائم آباد- مویز

1 7 6

12

فیروزکوه

شهرستان فیروزکوه با مساحت 2383 کیلومترمربع در منتهی الیه شمال شرقی استان تهران واقع شده است. این شهرستان از شمال و شرق به استان مازندران، از جنوب و جنوب شرقی به استان سمنان و از غرب به شهرستان دماوند محدود می گردد. از نظر ویژگی های آب و هوایی و اقلیمی، این شهرستان دارای زمستان سرد و تابستان معتدل و خنک می باشد. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 38712 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 33558 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مركزی فیروزکوه-  ارجمند

شهرها: فیروزکوه- ارجمند

دهستان ها: پشتكوه- حبلرود- دوبلوك- شهرآباد- قزقانچای

2 2 5

13

قدس

شهرستان قدس با مساحت 71 کیلومترمربع  یکی از شهرستان های استان تهران است که در کیلومتر  20 بزرگراه فتح،‌ راه آهن تهران ـ تبریز قرار گرفته است. مرکز آن شهر قدس است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 290663 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 316636 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مرکزی قدس

شهرها: قدس

دهستان ها: دانش- هفت جوی
1 1 2

14

قرچک

شهرستان قرچک به مرکزیت شهر قرچک در جنوب شرق استان تهران واقع شده است. قرچک در سال 1391 با مصوبه هیئت دولت، از شهرستان ورامین جدا شده وبه شهرستانی مستقل تبدیل گردید. این شهرستان از یک سو به شهر تهران و از جهات دیگر به شهرستان های ورامین، پیشوا، پاکدشت و ری متصل است. بنابر سرشماری سال 1395، جمعیت این شهرستان 269138 نفر بوده است.

بخش ها: مرکزی قرچک

شهرها: قرچک

دهستان ها: قشلاق جیتو- ولی آباد
1 1 2

15

ملارد

شهرستان ملارد با مساحت 897 کیلومترمربع یکی از شهرستان‌های استان تهران می‌باشد. این شهرستان پیش‌تر یکی از بخش‌های تابعه شهرستان شهریار بوده‌است. مرکز این شهرستان شهر ملارد می‌باشد و این شهر یکی از مهاجر پذیرترین شهر های ایران است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 373994 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 377292 نفر اعلام شده است.

بخش ها: صفادشت- مرکزی ملارد

شهرها: ملارد- صفادشت

دهستان ها: اختر آباد- بی بی سكینه- ملارد جنوبی- ملارد شمالی

2 2 4

16

ورامین

شهرستان ورامین از شهرستان های استان تهران با مساحت 1723 کیلومترمربع است. مرکز آن شهر ورامین در 35 کیلومتری جنوب شرقی تهران واقع شده است. شهرستان ورامین از شمال غربی و غرب با شهرستان ری، از جنوب با استان قم، از جنوب شرق به شهرستان پیشوا همسایه است. شهرستان ورامین در جلگه صاف حاصل خیزی واقع شده و از جنوب به دریاچه نمک و از مغرب به حسن آباد قم و از شمال به دامنه های جنوبی کوه البرز و از مشرق به گرمسار محدود است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 526294 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 283742 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مركزی ورامین- جوادآباد

شهرها: ورامین- جوادآباد

دهستان ها: بهنام پازوكی جنوبی- بهنام عرب جنوبی- بهنام وسط جنوبی- بهنام وسط شمالی

2 2 4


تاریخ و فرهنگ استان

تهران امروزی که در ردیف بزرگ ترین و پرجمعیت ترین شهرهای جهان قرار دارد، فراز و نشیب های تاریخی فراوان داشته است. «طهران» که زمانی قریه ای بیش نبود، امروز به تهران بزرگ با بیش از سیزده میلیون نفر جمعیت تبدیل شده است. این شهر در سال 1200 هجری قمری به پایتختی ایران برگزیده شد. از آن تاریخ به بعد به مرکز سیاسی، اداری، اقتصادی، فرهنگی و هنری کشور تبدیل شد. در طول 200 سال گذشته دانشمندان، نویسندگان، هنرمندان و شاعران بزرگی در تهران زندگی می کنند یا زندگی کرده اند. تهران امروزی به مرکز بزرگ تحولات تاریخی و فرهنگی تبدیل شده است.


جاذبه های طبیعی و تفریحی

آبشار

  • آبشار دوقلو

این آبشار در ارتفاع 2700 متری، در زیر پناه گاه شیرپلا قرار گرفته و یکی از زیباترین آبشارهای ناحیه شمیرانات است.

  • آبشار لار

یکی از جاذبه های مهم ناحیه لار، آبشار آن است که در محلی در نزدیکی روستای وانا واقع شده است.

  • آبشار روستاهای آسکان و سیرود

در مسیر گردشگری که به روستای گته ده منتهی می شود سه راهی است که راهی به روستای گراب و در انتها به روستای آسکان دارد. اگر بخواهید به کنار آبشار بروید پس از عبور از میان درختانی که در کنار هم روییده اند به آبشار آسکان می رسید.

  • آبشار و چنار کلارود

روستایی به نام کلارود در بخش طالقان وجود دارد که آبشار و چنار کهنسال آن مشهور است.

  • آبشار ورزان

در جاده کرج ـ چالوس از محلی به نام پل خواب یک راه فرعی خاکی جدا می شود که پس از 7 کیلومتر به روستای ورزان می رسید. جاده این روستا پر پیچ و خم اما مناظر بسیار سرسبز و زیبایی دارد.

  • آبشارهای ناران و کفترلو

آبشار ناران در 700 متری لواسان کوچک با جریان دائمی آب بر روی صخره سنگی و آبشار کفترلو در دره های سرسبز شمال روستایی کند علیا دو تا از آبشارهای زیبای این منطقه اند.

از دیگر آبشارهای  استان می توان آبشار اوسون در دربند، آبشار پسنگ در مسیر پناه گاه شیرپلا، آبشار سوتک در شمال غربی دربند، آبشار شکر آب در ناحیه میگون، آبشار فصلی پیچ آدران در 15 کیلومتری جاده کرج - چالوس، آبشار سنگان در مسیر امام زاده داوود، آبشار منظریه در ناحیه شمیرانات و آبشار یخ کوه دماوند را نام برد.

پیست

  • پیست آب علی

این پیست با 2800 متر ارتفاع از سطح دریا در جاده هراز به فاصله 50 کیلومتری تهران قرار دارد. زمان مناسب برای اسکی در این ناحیه اوایل دی تا اواخر اسفند ماه است.

  • پیست دیزین

این پیست با 3800 متر ارتفاع از سطح دریا، در جاده چالوس و در 60 کیلومتری تهران قرار دارد.

  • پیست شمشک

این پیست با 3000 متر طول و 3600 متر ارتفاع از سطح دریا، در 58 کیلومتری شمال شرق تهران قرار دارد و زمان مناسب اسکی در آن، اوایل دی تا اردیبهشت ماه است.

  • پیست توچال

این پیست با 3500 متر ارتفاع از سطح دریا در ایستگاه پنج تله کابین توچال قراردارد. در انتهای ایستگاه پنج، چندین رستوران و محل استراحت وجود دارد. این مجموعه دو تله اسکی بشقابی و یک تله سی یژ دارد.

  • پیست اسکی و آبشار خور

در جاده کرج ـ چالوس قبل از خوزنکلاه در سمت راست جاده و پس از گذشتن از روستاهای ارنگه، سرزیارت، گوراب و سیجان، در منتهی الیه جاده روستای خور واقع شده که در ابتدای روستا بر دامنه کوه های بلند گندم چال، پیست اسکی قرار دارد.

چشمه، رودخانه

  • چشمه خمده

در حدود 13 کیلومتری جنوب غربی شهر فیروزکوه و در نزدیکی ایستگاه قطار روستای مهاباد قرار دارد. اطراف چشمه در سال های اخیر با ایجاد دیواری محصور شده و محل جوشیدن چشمه تبدیل به استخر گردیده است.

  • حبله رود

این رود از فیروزکوه، سوادکوه و کوه های شهمیرزاد سرچشمه می گیرد و پس از مشروب ساختن رودخانه دشت گرمسار به سوی نمک زارهای شرق حوض سلطان جاری می شود. سواحل سرشاخه های این رود ارزش های گردش گاهی مناسبی دارد.

  • رودخانه جاجرود

این رودخانه یکی از مهم ترین رودخانه های استان تهران است که از کوه های کلون بستک سرچشمه می گیرد و پس از مشروب ساختن زمین های دشت ورامین به رودخانه کرج می پیوندد. روی این رودخانه، سد لتیان احداث شده و از گردش گاه های زیبای استان به شمار می آید

  • رودخانه کرج

این رودخانه یکی از پرآب ترین رودخانه های استان تهران است که از کوهستان البرز و کانون آب گیر خرسنگ کوه سرچشمه می گیرد. این رودخانه، حدود 220 کیلومتر طول دارد و سد امیر کبیر بر روی آن ساخته شده است.

  • رودخانه لار

این رودخانه از کوه های برف گیر و پر باران کلون بستک با 3000 متر ارتفاع در شرق و شمال شرقی استان، سرچشمه می گیرد. روی این رودخانه یک سد ساخته شده است.

  • طالقان رود

این رود از کوه های کندوان و کهار بزرگ سرچشمه می گیرد و به سفیدرود می پیوندد. این رودخانه 180 کیلومتر طول دارد. سواحل آن، به ویژه در بخش های بالادست، واجد ارزش های تفریحی و جهان گردی است.

از دیگر رودخانه های استان می توان به رودشور یا ابهررود اشاره کرد.

پارک

  • پارک جنگلی چیتگر

این پارک با 1450 هکتار فضای سبز و یک پیست دوچرخه سواری در غرب تهران قرار دارد. این پارک از بزرگترین پارک های استان است که در بیش تر فصل های سال از آن استفاده می شود.

  • پارک ملی کویر

این پارک در غرب کویر مرکزی ایران و شرق دریاچه نمک قراردارد. این پارک مجموعه با ارزشی از ذخایر گیاهی و جانوری متنوع و نیز آثار فرهنگی و تاریخی، مانند کاروانسرای شاه عباسی (قصر بهرام) و باقی مانده آثار حرمخانه و عین الرشید است.

  • پارک ملی خجیر

این پارک با 9380 هکتار وسعت و 1547 متر ارتفاع از سطح دریا، در کنار شهر تهران قرار دارد. تمام این ناحیه به جز بخش شمال شرقی آن جزء مناطق حفاظت شده و زیستگاه انواع پرندگان مهاجر در زمستان است.

  • پارک جنگلی لویزان

این پارک با 1100 هکتار وسعت در شمال شرقی تهران قرار دارد.. پارک لویزان از گردش گاه های بزرگ استان تهران است

  • پارک ملی کویر و منطقه حفاظت شده کویر

این منطقه دارای اقلیم خشک و بیابانی است و بیش تر بارندگی آن از آبان تا اردیبهشت ماه و متوسط بارندگی سالیانه در آن 150 میلیمتر است. اما حیات وحش این پارک مورد استقبال گردشگران قرار گرفته به دلیل تنوع و غنای گونه های وحشی به عنوان پارک ملی و با ذخیره گاه پرندان، خزندگان و حتی دوزیستان به شمار می رود.

  • پارک نیاوران

این پارک زیبا با وسعت 63000 متر مربع که تا سال 1348 صاحبقرانیه نامیده می شد در جنوب کاخ نیاوران قرار دارد.

  • پارک دارآباد

در منطقه درآباد علاوه بر بازدید از موزه حیات وحش می توانید ساعات دل پذیری را در تنها پارک ساحلی تهران بگذرانید.

  • پارک جمشیدیه

این پارک که حتی در گرم ترین روزهای تابستان هم از هوای خنکی برخوردار است. یکی از دیدنی ترین پارک های تهران محسوب می شود. پارک جمشیدیه مرتفع ترین پارک تهران، با فضایی کوهستانی و مسیرهای سنگفرش شده و مجسمه های سنگی زیبا است.

  • پارک ملت

دیدنی ترین و یکی از بزرگ ترین گردشگاه های تهران این پارک 34 هکتاری است که از دو بخش متفاوت تشکیل شده است.

  • پارک ارم

مجموعه پارک ارم با 70 هکتار وسعت در 5 کیلومتری غرب شهر تهران در کنار بزرگراه تهران ـ کرج واقع شده و دارای مراکز تفریحی برای کودکان است.

  • پارک ساعی

مهندس کریم ساعی استاد دانشگاه و مدیرعامل بنگاه جنگل ها این پارک را در سال 1324 در مساحتی به وسعت 12 هکتار بنیان نهاد.

  • پارک آبی آزادگان

این پارک که در انتهای بزرگراه آزادگان نزدیک به بزرگراه بسیج قرار گرفته است به سال 1374 ساخته شد. این مجموعه دارای استخر بازی (سرسره و تونل)، ساحل مصنوعی و استخر موج است.

از دیگر پارک های جنگلی استان می توان پارک سوهانک با 200 هکتار مساحت، غزال با 975 هکتار در شمال شرقی، سرخه حصار با 850 هکتار در شرق، توسکا با 300 هکتار در جنوب شرقی و خجیر با 120 هکتار در شمال شرقی تهران را نام برد.

دره

  • دره اوین

این دره که در طول آن رودخانه ای پر آب جریان دارد، در شمال شهر تهران واقع شده است.

  • دره کن

این دره در شمال شرقی تهران قرار دارد و رودخانه پر آب کن در مسیر آن جریان دارد. آب و هوای مسیر کن - سولقان بسیار فرح بخش است.

  • کردان، واریان، ارنگه

این دره ها در اطراف کرج واقع شده اند. پس از پی ریزی سد امیر کبیر، تنها راه ارتباطی به ده واریان گذر با قایق از دریاچه سد کرج است. هوای این منطقه در تابستان ملایم و معتدل و در زمستان بسیار سرد است. باغ های سیب و گلستان های ارنگه نیز شهرت بسیار دارد.

تپه

  • تپه ینگی امام

این تپه باستانی در روستای ینگی امام و محوطه ای به همین نام که شامل کاروانسرا و امامزاده است قرار دارد.

  • تپه چشمه علی

این تپه بدون شک یکی از قدیمی ترین آثار باستانی شهر ری است که هنگام بازدید از آن به استقرار تمدن هزار ساله در محل چشمه علی پی خواهید برد.

قله

  • قله دماوند

قله دماوند با 5678 متر ارتفاع در 75 کیلومتری شمال شرقی تهران واقع شده است. علاوه بر طبیعت زیبای قله دماوند، غار اسک و غار گل زرد نیز در مسیر صعود به آن در پلور قرار دارند. از دیگر جاذبه های دیدنی آن به ناحیه لاریجان و آب گرم آن، دشت «ورارو» با هشت متر برف در فصل زمستان و دریاچه لار می توان اشاره کرد.

  • قله توچال

دامنه جنوبی البرز که به کوهستان توچال شهرت دارد. پناه گاه های آن از شرق به غرب عبارت است از کلک چال، شروین، شیرپلا، توچال، اسپید کمر و پلنگ چال و قله کلک چال که 3350 متر ارتفاع دارد.

دریاچه

  • دریاچه سد امیرکبیر

این دریاچه با 4000 هکتار وسعت در 23 کیلومتری جاده کرج - چالوس در تنگه واریان قرار دارد و هوای پیرامون آن نیز در تابستان ها خنک و مطبوع است.

  • دریاچه سد لار

این دریاچه در 84 کیلومتری تهران قرار دارد و به دلیل نزدیکی به قله دماوند هوایی خنک و چشم اندازهایی زیبا دارد. ورزش های آبی مانند شنا و اسکی در این دریاچه امکان پذیر است.

  • دریاچه سد لتیان

این دریاچه در 25 کیلومتری شمال شرقی تهران قرار دارد و با 330 هکتار وسعت بر روی رودخانه جاجرود ایجاد شده است. کرانه ها و پیرامون این دریاچه گردش گاهی گسترده است که مردم از آن بهره می گیرند.

  • دریاچه تاروممج

دریاچه های تاروممج، میان دو رشته کوه قره داغ در شمال و کوه زرین در جنوب واقع شده اند و حدود 113 کیلومتر از تهران فاصله دارند. این دریاچه ها در مدخل کوه و در ارتفاع 2500 متری قراردارند. آب آن ها از رودخانه هایی تامین می شود که از سمت شمال جریان می یابند. آب و هوای این منطقه کوهستانی است.

غار

  • غار یخ مراد

این غار در 4 کیلومتری جاده کرج ـ چالوس و روستای کهنه ده در دامنه کوه واقع شده است. غار یخ مراد یکی از زیباترین غارهای استان تهران است و قدمت آن به دوره دوم زمین شناسی (50 میلیون سال) می رسد.

  • غار بورنیک

این غار در فاصله 135 کیلومتری شرق تهران و 23 کیلومتری جنوب غربی شهرستان فیروزکوه در 6 کیلومتری روستای هرانده در ارتفاعات پر فراز و نشیب کوهستانی به نام کوه بورنی قرار دارد.

  • غار هملون

این غارها در تنگه هملون در نزدیکی میگون قرار دارند و در حقیقت از 3 غار تشکیل شده اند. دهانه یکی حدود 3 متر با عمق 20 متر و دهانه دیگری 2 متر و نیم با فضایی به اندازه 24 متر مربع در داخل است.

  • غار اسبول

این غار که در دره ای به همین نام در شرق اوشان قرار گرفته در حقیقت متشکل از 3 غار است که کاملا طبیعی هستند و در هیچ نقطه ای از غار کنده کاری دیده نمی شود.

از دیگر جاذبه های تفریحی استان می توان به تنگه واشی، مجموعه ورزشی انقلاب، باغ وحش تهران، منطقه روشن آبدر (پایین طالقان، بعد از سد)، چنار کهنسال پرگه، پیر چنار کردان، رودبار قصران و لواسانات، شهر اوشان، فشم، سد طالقان، منطقه گردشگری اخترآباد و دشت شقایق اشاره نمود.

مناطق حفاظت شده حیات وحش

  • منطقه حفاظت شده لار

این منطقه با 2900 متر ارتفاع از سطح دریا در شمال و شمال شرقی تهران و در فاصله 90 کیلومتری آن واقع شده است. منطقه لار گونه های مختلفی از حیات وحش مانند قوچ، میش، پلنگ، گراز، روباه،شغال، عقاب طلایی و 97 گونه پرنده و انواع خزندگان را در خود جای داده تنوع گیاهی جالب توجهی دارد.

از دیگر مناطق حفاظت شده می توان به منطقه حفاظت شده ورجین در 15 کیلومتری شرق تهران، مناطق آزاد کرج تا ساوجبلاغ و اشتهارد، مناطق آزاد فیروزکوه، لار، پلور، ورامین، تلو، قم در اطراف دریاچه حوض سلطان و پلنگ دره و ارتفاعات امامزاده داوود، حومه کن و سولقا و رودهن اشاره کرد.


آثار تاریخی و فرهنگی

بناهای شهر ری پیش از اسلام

  • ستودان گبرها

در دامنه شمالی کوه ری، در آن حدود که مزار بی بی شهربانو و کوه طبرک در سوی جنوبی آن قرار دارد واقع شده است.

  • دژ رشکان

یکی از دژها و قلاع محافظ هسته اولیه ری که در چهار سوی ری ساخته شده بود دژ رشکان است. این دژ در چهار راه خط آهن، روبروی کارخانه گلیسرین سازی بر بالای کوه استوار است بنای دژ از بالای کوه به سوی دامنه جنوبی امتداد یافته، در قسمت بالا از مغرب به مشرق برج های استواری داشته است. دیوار غربی آن دارای سوراخ هایی جهت پرتاب تیر و کمان است. بناهای شاهانه عرصه دامنه دژ را در قدیم سه باروی عظیم به صورت قلعه متداخل حفاظت می کرده است. دژ رشکان دارای ساختاری متشکل از لاشه سنگ و ساروج و از نظر قدمت متعلق به دوره اشکانیان (حدود 2250 سال پیش) است.

  • قلعه گبری

یکی دیگر از قلاع محافظ هسته اولیه ری، قلعه گبری است که در حد جنوب شرقی ری قدیم و امروزه در مشرق بقعه حضرت عبدالعظیم در شهرک علایین واقع است. از آثار معماری آن تنها یک چهار دیواری به مساحت حدود 2 هکتار با دیوارهای مرتفعی که در بلندترین نقطه به حدود 13 متر و در شالوده و پی به حدود10 متر می رسد. به همراه چهاربرج دیده بانی در چهارگوشه قلعه باقی مانده است. قلعه گبری دارای ساختاری متشکل از گل و خشت و از نظر قدمت متعلق به دوره اشکانیان (حدود 2250 سال پیش) است.

  • تپه میل

در 12 کیلومتری جنوب شرقی به سوی ورامین بر بلندای تپه ای وسیع در روستای قلعه نو بقایای کاخی عظیم واقع است که به تپه میل مشهور گردیده و آن به سبب دو پایه بزرگ بنا می باشد که از دور جهت بنا به صورت شرقی و غربی است. در جبهه شرقی ایوانی با چهار ستون مدور داشته که در حال حاضر پایه های دو ستون آن برجاست. بیشتر قسمت های غربی بنا از میان رفته، در قسمت زیرین مجموعه یک راهروی کم عرض وجود دارد که سراسر طول بنا را طی می کند. بقایای معماری تپه میل دارای ساختار متشکل از گل، خشت، لاشه سنگ، آجر و ساروج و از نظر قدمت متعلق به دوره ساسانیان (حدود 1800 سال پیش) است.

  • حصار ری

قسمتی از این حصار در بالای کوه چشمه علی و شرق کارخانه گلیسرین سازی موجود است و حدود ری پیش از اسلام را نشان می دهد که دور تا دور ری کشیده شده بود و دوازده هزار گام طول داشت که در فتح ری توسط سردار عرب خراب شد.

 از بناهای شهر ری پس از اسلام می توان قلعه طبرک، برج طغرل، برج نقاره خانه، برج اینانج، نقش برجسته چشمه علی، کاروانسرای شاه عباسی، کاروانسرای کنارگرد و بازار حضرت عبدالعظیم را نام برد.

موزه ها

  • موزه آستان مقدس شهرری

آستان مقدس و شهرری تا سال 1373 شمسی اصولا فاقد موزه ای منظم و واجد شرایط اصولی بوده است و مجموعه آثار نفیس موجود، در خزانه نگهداری می شد. در بهمن ماه سال 1373 شمسی با توجه به اهمیت تاریخی ری، سالنی در صحن باغ توتی واقع در ضلع غربی مرقد شریف حضرت عبدالعظیم الحسنی علیه السلام، جهت عرضه آثار اختصاص یافت که پذیرای انبوه کثیری از زائران علاقمند گردید، متعاقبا در سال 1375 شمسی با اجرای طرح توسعه حرم مطهر این محل در برنامه بازسازی قرارگرفت و پس از تکمیل ساختمان فعلی موزه در ضلع جنوب شرقی و در مجاورت مصلای بزرگ ری، به وسعت 3000 متر مربع در سه طبقه به این محل انتقال داده شد و پس از اتمام مراحل، سرانجام در هشتم آبانماه سال 1381 موزه آستان مقدس بازگشایی شد. 1000 قلم نفایس از هزاره چهارم قبل از میلاد تا دوره معاصر در معرض دید عموم بازدیدکنندگان است.

  • موزه آزادی

این مجموعه در داخل برج میدان آزادی واقع شده و در آن اشیای مختلفی از دوران قبل از میلاد، هخامنشی، اشکانی، ساسانی و دوره های اسلامی مانند اشیای سفالین، ظرف های مفرغی، تابلوهای نقاشی و فرش به نمایش گذاشته شده است.

  • موزه هنرهای معاصر

ساختمان موزه هنرهای معاصر که در خرداد 1356 افتتاح شد، در خیابان کارگر شمالی و جنب پارک لاله قرار دارد. این موزه سه طبقه دارای 9 نگارخانه با آثاری از پابلوپیکاسو، پل گوگن، کلودو مونه و ژورژبراک، کتابخانه و واحد سمعی و بصری است.

  • موزه هنرهای زیبا (کاخ سیاه)

کاخ موزه هنرهای زیبا که تابلوهای گران بها و نفیس نقاشی را به نمایش گذاشته، در مجموعه سعدآباد واقع شده است.

  • موزه فرش ایران

ساختمان موزه با معماری شکیل با آذین های نمای بیرونی شبیه به دار قالی، در شمال پارک لاله بنا شده است. سطح قسمت نمایشی آن  3400 متر مربع مشتمل بر دو تالار نمایش قالی و گلیم است. موزه فرش ایران که در سال 1356 افتتاح شد، کتابخانه ای با 3500 جلد کتاب دارد. مجموعه موزه فرش شامل نمونه های قالی ایران از قرن 9 هجری قمری تا دوره معاصر است و در حدود 135 تخته از شاه کارهای فرش ایران در تالار طبقه هم کف به نمایش در آمده است. هنر قالی بافی در ایران، با توجه به قالی 2500 ساله «پازیریک» که در سال 1949 میلادی در جنوب سیبری کشف شد، از قبل از دوره هخامنشی وجود داشته است.

  • موزه هنرهای تزیینی ایران

این موزه در سال 1338 بنیاد نهاده شد. ساختمان موزه چهار طبقه دارد و آثار به نمایش درآمده در آن عبارتند از منبت و معرق و خاتم کاری به شکل میز و صندلی و کمد و ویترین، بافته ها و دوخته های سنتی ایران از انواع زربفت، زری خطاطی، زری گل برجسته، زری لپه باف و انواع مخمل، ترمه، قلم کار، انواع قالیچه، گلیم و جاجیم، پنج بخش خاتم، منبت، لاکی، فلز و شیشه، انواع قاب آیینه، جعبه، رحل، قلمدان و سرچسبدان و زیورهای مختلف سده های دوازده تا چهارده هجری قمری، انواع شیشه از دوران پیش از اسلام تا سده چهارده هجری قمری، نقاشی ها و مینیاتورهای مکتب های هرات، تبریز، شیراز و اصفهان و قزوین نیز به نمایش گذاشته شده است.

  • موزه ملی ایران باستان

موزه ملی یا ایران باستان با 2744 متر مربع زیربنا، نخستین موزه علمی ایران است که آثاری از هزاره ششم پیش از میلاد تا دوره اسلامی را در خود جای داده است. این بنا زیر نظر آندره گدار در فاصله سال های 1316 - 1314 ساخته شد. آثار مهم و با ارزش این موزه عبارتند از: قرآن های سده های سوم تا سیزدهم هجری، مجموعه 61 سکه طلای دوران سامانی و آل بویه، مجموعه سکه های نقره دوره های سامانی، آل بویه، غزنوی و غیره.

  • موزه و کتابخانه ملک

این موزه، ده هزار متر مربع زیر بنا دارد و مشتمل بر تالارها، مخزن کتابخانه، اطاق میکروفیلم، قرائت خانه و مرکز خدمات رایانه ای است. این کتابخانه 40 هزار جلد کتاب دارد و سرپرستی آن با آستان قدس رضوی است، موزه ملک در محوطه باغ ملی و در جنب وزارت امور خارجه قرار دارد. آثار این موزه عبارتند از: قالی های پشمی و ابریشمی دوره قاجار، سکه های طلا و نقره دوره هخامنشی تا قاجار، میز و صندلی چوبی، قلم دان و تابلوهای دوره صفوی تا قاجار و انواع خط، تمبر، کتاب.

  • موزه هنرهای ملی

سر در ورودی این موزه کاشی کاری شده و در چوبی بزرگی با شبکه های شیشه ای دارد.چوب پرده های منبت بالای درها و پرده های مخملی آن کار هنرمندان کارگاه های موزه است. آثار این موزه عبارتند از: مینیاتورهایی به سبک قرن دهم که در قرن اخیر نقاشی شده اند.

  • موزه جواهرات ملی

پیشینه جواهرات ملی ایران به عصر صفویه مربوط می شود که بر پایه گنجینه دولت، یعنی مجموعه ای جدا از اموال شخصی پادشاه بنیان نهاده شد. آثار با ارزش این موزه عبارتند از: الماس صورتی رنگ دریای نور که در 37 بخش گنجینه رده بندی شده و 182 قیراط وزن دارد، تخت طاووس که در زمان فتحعلی شاه در دوازده تکه منفصل با 26733 قطعه جواهر ساخته شده است. کره جهان نمای ناصرالدین شاه با 34 کیلو طلای ناب و 51366 قطعه گوهر به وزن 3656 گرم که در آسیای جنوب شرقی و انگلیس با الماس و هند با یاقوت روشن مشخص شده است، قطعات تراش خورده سنگ فیروزه خراسان و دانه های درشت مروارید خلیج فارس نیز در ساخت آن به کار رفته است.

  • موزه آثار طبیعی و حیات وحش

موزه دارآباد، غنی ترین موزه تاریخ طبیعی ایران است که در شهریور 1372 افتتاح شده است. در پنج بخش این موزه پستان داران، پرندگان، آبزیان، خزندگان و حشرات نگه داری می شود. در بخش دیرینه شناسی نخستین آثار حیات بر کره زمین و نیز سنگواره ها با رده بندی علمی به نمایش گذاشته شده اند. بخش های تاکسی درمی و پوست آمایی این موزه، کارگاهی برای تماشا و آموزش فنون حفظ تندیس طبیعی جانوران است. این موزه، دو سینمای روباز و سرپوشیده برای تماشای فیلم های مربوط به حیات وحش دارد. چای خانه سنتی موزه با چشم اندازی از شهر تهران یکی از ویژگی های جالب این موزه است.

  • موزه استاد صغتی (13 آبان)

این موزه در سال 1325 تاسیس شد و در حال حاضر به هلال احمر تعلق دارد. صغتی نزدیک به 6 هزار تابلو و بیش از هزار مجسمه گچی، سنگی و برنزی از شخصیت های علمی و ادبی ایران و تیپ های مختلف اجتماعی خلق کرد که شماری از آن ها در موزه 13 آبان نگهداری می شود. این موزه دارای سالن تئاتر، شهر فرنگ، نمایشگاه تک چهرها و موزه مردم شناسی است. این موزه در ضلع شمال غربی میدان امام خمینی قراردارد و یکی از مکان های دیدنی مرکز شهر تهران است.

  • موزه رضا عباسی

موزه رضا عباسی که در بزرگداشت یکی از نگارگران زبردست عهد صفویه نام گذاری شده، دارای دو تالار است که عبارتند از: تالار پیش از اسلام: آثار این تالار به دو دوره معروف پیش از تاریخ و عصر تاریخی مربوط است. آثار موجود (مفرغ های لرستان) در این تالار به دوره هخامنشی، اشکانی و ساسانی مربوط است. تالار هنرهای اسلامی: آثار موجود تالار، شامل ظروف سفالین، اشیای فلزی، عناصر معماری، جواهر و منسوجات دوره های سلجوقی، تیموری و صفوی است که در میان آن ها قلمدان ها، جلد کتاب ها و جعبه های روغنی دوره قاجار دیده می شود. در این موزه گنجینه ای از نقاشی های دوره اسلامی وجود دارد. برگی از شاهنامه «موت» که به اواسط سده هشتم هجری مربوط است و نمونه هایی از انواع مکتب های نقاشی مانند شیراز، تبریز و هرات، یک برگ از شاهنامه «هوتون»، هنر تذهیب، آثار چایی بیگانگان درباره ایران و مینیاتور از جمله آثار به نمایش در آمده در این تالار است. هنر کتاب سازی و خوشنویسی و انواع ظروف سفالین، اشیای فلزی،منسوجات و آثار دیگر در این موزه قابل مشاهده است. موزه رضاعباسی یک کتابخانه با حدود شش هزار جلدکتاب و چندین دوره روزنامه و مجله قدیمی فارسی.

  • موزه سبز (شهوند)

این کاخ توسط رضاخان در سال 1306 در شمال غربی میدان دربند بر روی تپه سعدآباد احداث شد. این کاخ دارای تالار آیینه، اتاق پذیرایی، اتاق غذا خوری، اتاق کار و اتاق خواب است. نمای کاخ با سنگ هایی به رنگ سبز تزیین شده است. بیشتر اشیاء زینتی کاخ در سال های 4-1353 از اروپا آورده شده بودند.

  • موزه شهریار

در ساختمانی به مساحت 1500 متر مربع در شهرک وایین موزه ای به نام شهریار احداث شده است که در اردیبهشت ماه سال 1388 همزمان با روز جهانی موزه افتتاح خواهد شد.

  • موزه شهدا

این موزه در خیابان طالقانی، نبش خیابان فرصت واقع شده است که آثاری از هنرمندان معاصر در فضای ایثار و شهادت را به نمایش گذاشته است.

  • موزه نقاشی پشت شیشه

در خیابان هدایت، تقاطع خیابان تنکابن موزه ای قرار گرفته که شامل مجموعه ای از تابلوهای نقاشی پشت شیشه ای است. تصاویری از گل و مرغ، ابنیه، هنرهای قرآنی و نظایر آن را می توانید در این موزه ببنید.

  • موزه دانشکده علوم (موزه فاطمی)

موزه فاطمی که قدیمی ترین موزه جانورشناسی ایران است، گونه های کاملی از پرندگان ایران را در بردارد. این موزه که به پاس خدمات بنیانگذار صادقش به نام موزه فاطمی نامگذاری شده در سال 1338 افتتاح شد. محل این موزه خیابان انقلاب، دانشگاه تهران، دانشکده علوم است.

  • موزه زمین شناسی

این موزه یکی از واحدهای سازمان زمین شناسی کشور است که در سال 1345 شمسی به همت چند محقق زمین شناسی و در 4 بخش ابزار و وسایل قدیمی و معدن کاوی، سنگ ها، کانی ها و سنگواره ها افتتاح شد.

  • موزه دفینه

بنیاد مستضعفان و جانبازان در سال 68 به منظور حفاظت از آثار و اشیای تاریخی و هنری مصادره شده از اماکن مختلف، موزه ای به نام موزه دفینه تاسیس کرد. در این موزه آثاری همچون سفالینه های ایرانی از هزاره پنجم پیش از میلاد، مجموعه های چینی و بلور و تندیس های گوناگون به چشم می خورد. این موزه در خیابان میرداماد قرار دارد.

  • موزه تاریخ طبیعی

این موزه چهار طبقه در سال 1356 بر اساس گونه های مختلف گیاهی و عناصر زیستی موجود افتتاح شد. این موزه در خیابان کریم خان زند، ابتدای خیابان قائم مقام وقع شده است.

  • موزه آبگینه و سفالینه های ایران

بنای این موزه به دستور احمد قوام (قوام السلطنه) و برای سکونت وی ساخته شد. از قدمت این عمارت حدود 85 سال می گذرد نمای ساختمان آجری و به سبک معماری دوران سلجوقی است. موزه آبگینه 5 تالار دارای نمایش آثار هنری دارد. موزه در خیابان جمهوری، خیابان سی تیر قرار دارد.

  • موزه ملک

این موزه که در شمال سردر باغ ملی واقع شده مشتمل بر کتب خطی نفیس و آثار و اشیایی است که توسط ملک التجار خریداری شده است. کتاب های نفیس، سکه ها، تمبرها، تابلوهای نقاشی از جمله آثار کمال الملک و آثار ارزشمندی نظیر این ها را می توانید در موزه ملک ببینید.

  • موزه پست

در سال 1313 در طبقه دوم ساختمان اداره کل پست تهران واقع در میدان امام خمینی، موزه ای با نام موزه پست برپا شد. در این موزه اشیاء قدیمی مربوط به پست شامل انواع وسایل توزین، صندوق امانات، مهرها، صندوق های پستی، تمبرها، وسایل تحریر سنتی، اسناد و مدارک پستی قدیمی وجود دارد.

  • موزه سکه

این موزه در سال 1341شمسی در ساختمان مرکزی بانک سپه واقع در میدان امام خمینی در یک طبقه تأسیس شد. می توانید در موزه سکه 20 هزار سکه را که در مجموع، یکی از بزرگ ترین و ارزشمندترین مجموعه سکه های قدیمی از 2700 سال پیش تا کنون محسوب می شود یکجا ببینید.

  • موزه سیزده آبان

این بنا به سال 1325 شمسی به وسیله جمعیت هلال احمر و با تلاش استاد علی اکبر صنعتی زاده در یک طبقه به موزه تبدیل شد. تندیس هایی از شخصیت های علمی، ادبی و اجتماعی همراه با صد پرده نقاشی آبرنگ اثر بنیانگذار موزه، استاد صنعتی زاده در این موزه به نمایش درآمده است. این موزه در محدوده میدان امام خمینی(ره) است.

کاخ، عمارت

  • کاخ موزه نیاوران

 این بنا که در ضلع شمال پارک 63000 متر مربعی نیاوران قرار گرفته دارای تزیینات چشمگیری در داخل است. بنای این کاخ مربوط به سال 1347 است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی درهای آن به روی مردم گشوده شد. کاخ‌های صاحبقرانیه، نیاوران، موزه جهان‌نما و کوشک احمد شاهی در دل این مجموعه قرار گرفته‌اند.

  • کاخ موزه سعدآباد

 مجموعه‌ سعدآباد با حدود 14 كاخ‌ در شمالی‌ترین‌ و خوش‌ آب‌ و هواترین‌ بخش ‌تهران‌ در مساحتی‌ در حدود 400 هكتار واقع‌ شده‌ است‌. این‌ مجموعه‌، حدود 180 هكتار جنگل‌ طبیعی‌، چشمه‌سار، باغستان‌، گل‌خانه‌ و خیابان‌های‌ پوشیده‌ از درخت‌ و گل‌ دارد. هر یك‌ از این‌ كاخ‌ها با مساحتی‌ زیاد و با انواع ‌امكانات‌ تفریحی‌ مانند استخر، مرداب‌، زمین‌های‌ بازی‌ و باغ‌ در اختیار یكی‌ از نزدیكان‌ شاه‌ بود.

  • کاخ موزه ملت

این‌ كاخ‌ برای‌ اسكان‌ خانواده‌ پهلوی‌ در مجموعه‌ سعدآباد ساخته‌ شد. آثار موجود در این‌كاخ‌ - موزه‌ شامل‌ فرش‌های‌ نفیس‌ ایرانی‌ و اشیا و چینی‌های‌ خارجی‌ و اموال‌ مربوط‌ به‌ خاندان‌ سلسله‌ پهلوی ‌است‌.

  • کاخ موزه نظامی

 در این‌ كاخ‌ موزه‌ ابزار و ادوات‌ و تن‌پوش‌های‌ جنگلی‌ مربوط‌ به‌ دوره‌های‌ مختلف‌تاریخی‌ ایران‌ به‌ نمایش‌ گذاشته‌ شده‌ است‌. این‌ موزه‌ در مجموعه‌ سعدآباد جای‌ گرفته‌ است.

  • کاخ موزه مروارید

این‌ موزه‌ كه‌ در گذشته‌ كاخ‌ شمس‌ پهلوی‌ بود، در مهرشهر كرج‌ واقع‌ شده‌ و وسایل ‌لوكس‌ مانند مبل‌ و لوستر و چینی‌ را به‌ نمایش‌ گذاشته‌ است‌.

  • کاخ موزه رجعت و عبرت (مادرشاه)

 این‌ كاخ‌ در مجموعه‌ سعدآباد قرار دارد و در سال‌ 1350 برای ‌استفاده‌ و اسكان‌ مادرشاه‌ ساخته‌ شد. آثار این‌ كاخ‌ موزه‌ شامل‌ فرش‌های‌ با ارزش‌ ایرانی‌ و اشیای‌ نفیس‌ ساخت ‌كشورهای‌ اروپایی‌ است‌.

  • کاخ و پادگان عشرت آباد

 این‌ قصر در سال‌ 1291 قمری‌ به‌ دستور ناصرالدین‌ شاه‌ در محل‌ عشرت‌ آباد، درشمال‌ شرقی‌ تهران‌ و بیرون‌ دروازه‌ شمیران‌ ساخته‌ شد. ساختمان‌ كلاه‌ فرنگی‌ عشرت‌ آباد در چهار طبقه‌ با بام ‌شیروانی‌ است‌. طبقه‌ سوم‌ این‌ ساختمان‌ دارای‌ شاه‌ نشین‌، آیینه‌ كاری‌ و مقرنس‌ است.

  • کاخ مرمر

 این‌ كاخ‌ در فاصله‌ سالهای‌ 1316 - 1313 احداث‌ شده‌ و معماری‌ آن‌ آمیزه‌ای‌ از سبك‌های‌ شرقی‌ و غربی‌ است‌. هنرمندانی‌ مانند حسین‌ لرزاده‌ (معمار)، استادیزدی‌ (كاشی‌ كار)، محمد حسین‌ صنیع‌ خاتم ‌و حسین‌ طاهرزاده‌ در ساختن‌ آن‌ همكاری‌ كرده‌اند.

  • کاخ سلطنت آباد

 این‌ كاخ‌ در سال‌ 1305 قمری‌ به‌ فرمان‌ ناصرالدین‌ شاه‌ در قریه‌ رستم‌ آباد در دو طبقه ‌ساخته‌ شده‌ است‌ و حوض‌ خانه‌ وسیعی‌ در وسط‌ دارد. گوی‌ زرینی‌ نشانه‌ كاخ‌ سلطنتی‌، برفراز بلندترین‌ نقطه ‌شیروانی‌ بام‌ جای‌ داده‌ شده‌ است‌. سقف‌ زیرین‌ حوض‌ خانه‌، اتاق ‌های‌ دیدار و راهروهای‌ آن‌، به‌ گچ‌ بری‌های‌ زیبا آراسته‌ شده‌ است‌.

  • کاخ سرخه حصار (یاقوت)

 كاخ‌ سرخه‌حصار كه‌ به‌ كاخ‌ یاقوت‌ هم‌ معروف‌ است‌ در اواخر قرن‌ 13 و در زمان‌ ناصرالدین‌ شاه‌ در محل‌ سرخه‌حصار ساخته‌ شد. این‌ كاخ‌ شامل‌ دو دستگاه‌ عمارت‌ به‌ نام‌ كوشك‌ بیرونی‌ و حرم‌ خانه‌ بود و در مجموع‌ دویست‌ اتاق‌ داشت‌ و همچنین‌ كاروانسرا، سربازخانه‌ و گرمابه‌ هم‌ داشت‌ كه‌ امروزه ‌اثری‌ از آنها دیده‌ نمی‌شود.

  • کاخ صاحبقرانیه

 این‌ كاخ‌ در دوره‌ فتحعلی‌ شاه‌ و در میان‌ یكی‌ از كاخ‌های‌ مجموعه‌ نیاوران‌، در شمال‌شرقی‌ تهران‌ ساخته‌ شد. از قسمت‌های‌ مختلف‌ آن‌ می‌توان‌ به‌ حوض‌ خانه‌، كرسی‌ خانه‌، تالار جهان‌ نما و تالار آیینه‌ اشاره‌ كرد كه‌ با تابلوهای‌ نقاشی‌ گران‌بها و اشیای‌ بسیار نفیس‌ تزیین‌ شده‌اند.

  • کاخ گلستان

 این‌ كاخ‌ در سال‌ 1268 هجری‌ قمری‌ به‌ دستور ناصرالدین‌ شاه‌ ساخته‌ شد و شامل‌ سرسرای ‌ورودی‌، تالارهای‌ موزه‌ آیینه‌، برلیان‌، عاج‌، بلور و تالارسلام‌ می‌باشد. در شاه‌ نشین‌ تالار سلام‌، تخت‌ طاووس ‌قرار دارد كه‌ نادرشاه‌ آن را در سال‌ 1739 از هند به‌ غنیمت‌ آورد. این‌ تخت‌ هفت‌ پایه‌ جواهرنشان‌ و دو پله‌ دارد كه‌ بر پشت‌ تندیسی‌ از اژدها قرار گرفته‌ و دیواره‌ای‌ ظریف‌ دارد كه‌ گرداگرد آن‌ را با كتیبه‌ زینت‌ داده‌اند.

  • شمس العماره

 این‌ قصر در سال‌ 1284 به‌ دستور ناصرالدین‌ شاه‌ و توسط‌ معیرالممالك‌ ساخته‌ شد. شمس‌ العماره‌ عمارتی‌ بلند با دو برج‌ است‌ كه‌ در دهه‌ اخیر مرمت‌ و نوسازی‌ شده‌ است.

  • عمارت تخت مرمر (تخت سلیمان)

 تخت‌ مرمر یا «تخت‌ سلیمان» به‌ دستور فتح‌علی‌ شاه‌ قاجار در سال ‌1220 هجری‌ قمری‌ به‌ شكل‌ یك‌ سكوی‌ دیواره‌دار بلند، از شصت‌ و پنج‌ قطعه‌ مرمر بزرگ‌ و كوچك‌ ساخته‌ شد و در وسط‌ ایوان‌ اصلی‌ كاخ‌ مستقر گردید. ارتفاع‌ این‌ تخت‌ از كف‌ ایوان‌ یك‌ متر و از چهار طرف‌ بر دوش‌ شش ‌فرشته‌ و سه‌ دیو و یازده‌ ستون‌ مارپیچ‌ قرار گرفته‌ است‌. در طرفین‌ پله‌ جلو ایوان‌، دو شیر حجاری‌ شده‌ قرار داده‌ شده‌ است‌.

  • عمارت باغ فردوس (تجریش)

 این‌ عمارت‌ توسط‌ حاج‌ میرزا آقاسی‌ در زمان‌ محمد شاه‌ قاجار بنا شد و به‌ سبب ‌زیبایی‌ و سرسبزی‌ به‌ باغ‌ فردوس‌ معروف‌ شد. وسعت‌ باغ‌ فردوس‌ حدود 20 هزار و مساحت‌ بنای‌ آن‌ هزار مترمربع‌ و در سه‌ طبقه‌ ساخته‌ شده‌ است‌. روی‌ دیوارهای‌ جانبی‌ و دهانه‌ در جنوبی‌ تزئینات‌ گچی‌ زیبایی‌ دیده ‌می‌شود. بام‌ عمارت‌ شیروانی‌ و درها و پنجره‌ها تماما از چوب‌ و شیشه‌های‌ رنگی‌ ساخته‌ شده‌اند.

  • عمارت عثمانی و پل رومی

 این‌ عمارت‌، در قرن‌ نوزدهم‌ توسط‌ یكی‌ از سفیران‌ دولت‌ عثمانی‌ در منطقه ‌الهیه‌ تهران‌ ساخته‌ شد كه‌ همچنان‌ به‌ دولت‌ تركیه‌ تعلق‌ دارد. نام‌ رومی‌ همانند لقب‌ مولانا جلال‌ الدین‌ محمدبلخی‌ روی‌ پلی‌ كوچك‌ در این‌ محل‌ باقی‌ مانده‌ است.‌

  • ساختمان سران

 این‌ بنای‌ عظیم‌ در ضلع‌ شمالی‌ نمایشگاه‌ بین‌ المللی‌ با زیربنای‌ 24500 متر مربع‌ در محوطه‌ای‌ یك‌ صد هزار متری‌ احداث‌ شده‌ است‌. گنبد مخروطی‌ شكل‌ عظیمی‌ با اسكلت‌ فولادی‌ و سقف‌ پانل ‌ساندویچی‌ و با ارتفاع‌ 36 متر از كف‌، تالار اصلی‌ را می‌پوشاند. سایر قسمت‌های‌ این‌ مجموعه‌ عبارتند از: دو تالار چند منظوره‌، نمازخانه‌ و وضوخانه‌، دو سرسرای‌ مجلل‌، دو تالار ویژه‌ استراحت‌ و انتظار سران‌، چهار تالار كنفرانس‌ و پرده‌های‌ نمایش‌ گسترده‌ و صفحه‌ بام‌ كه‌ از شمال‌ به‌ منظره‌ كوه‌های‌ البرز و از جنوب‌ به‌ فضای‌ سبز و فضاهای‌ اداری‌ كه‌ در چهار گوشه‌ صفحه‌ بام‌ واقع‌ شده‌اند.

  • بنای انجمن آثار و مفاخر فرهنگی

 این‌ ساختمان‌ قدیمی‌ در گذشته‌ یكی‌ از خانه‌های‌ حسین‌ پاشاخان‌(معروف‌ به‌ امیر بهادر) وزیر دربار مظفرالدین‌ شاه‌ بود و به‌ حسینیه‌ امیر بهادر معروف‌ است‌. این‌ خانه‌ با 3000 متر مربع‌ زیر بنا، دارای‌ تالار بزرگ‌ آیینه‌ كاری‌ و تالار بزرگ‌ سخنرانی‌ است‌ و در خیابان‌ ولی‌ عصر و در نزدیكی‌های‌ پل‌ امیر بهادر قرار دارد.

از دیگر كاخ‌ها و عمارات‌ استان‌ می توان حوض‌ خانه‌ باغ‌ قدیم‌ نگارستان‌، كاخ‌ بهارستان‌ و عمارت‌ درالفنون‌ و عمارات‌ نگارستان‌ در تهران‌ را نام برد.

امامزاده، مقبره

  • آستانه حضرت عبدالعظیم حسنی

آستانه‌ حضرت‌ عبدالعظیم‌ یكی‌ از زیارت‌گاه‌های‌ بزرگ‌ شیعیان‌ جهان‌ است‌ و در شهر ری‌ واقع‌ شده‌ است‌. حضرت‌ عبدالعظیم‌ از فرزندان‌ امام‌حسن‌ (ع‌) است‌ كه‌ در قرن‌ سوم‌ هجری‌ شهید شد. بقعه‌های‌ امامزاده‌ حمزه‌، برادر امام‌ رضا (ع‌) و امام‌ زاده‌ طاهر از فرزندان‌ امام‌سجاد (ع‌)، مقبره‌های‌ برخی‌ از شاهان‌ قاجار و شماری‌ از علما نیز در همین‌ مجموعه‌ قرار دارد. قدمت‌ این‌ بنا به‌ سال‌ 848 هجری‌ قمری‌ می‌رسد.

  • امامزاده داوود

این‌ امامزاده‌ مدفن‌ داوود بن‌ عماد یكی‌ از نوادگان‌ حضرت‌ امام‌ زین‌ العابدین‌ (ع‌) است‌ كه‌ در روزهای‌ تعطیل‌، انبوهی‌ از زائران‌ را به‌ سوی‌ خود جذب‌ می‌كند. امامزاده‌ داوود در كوهستان‌های‌ شمال‌ غربی ‌تهران‌ واقع‌ شده‌ و بر اهمیت‌ سیاحتی‌ و زیارتی‌ این‌ منطقه‌ افزوده‌ است‌.

  • امامزاده موسی (ع) و چنار کهنسال

در ضلع جنوب غرب مسجد امام حسن عسگری(ع) روستای لواسان بزرگ بنای برج مقبره‌ای وجود دارد که دارای هیچ الحاقی نمی‌باشد و در ضلع شمال شرقی بنای امامزاده درخت چنار کهنسالی وجود دارد که بیش از هفتصد سال عمر دارد.

  • امامزاده شعیب (ع)

بنای این امامزاده که در روستای رامجین از بخش‌های چهارباغ شهرستان ساوجبلاغ واقع شده کاملا خشتی و متعلق به دوره صفویه است. این بنا در حال حاضر مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است.

  • امامزاده سلیمان (ع)

مقبره این امامزاده بر روی تپه‌ای در وسط روستای خور شهرستان ساوجبلاغ قرار دارد. قبرهای قدیمی روی این تپه نشان دهنده وجود قبرستان قدیمی روستا در این مکان است. قدمت بنای امامزاده به دوران ایلخانی برمی‌گردد که در دوران صفویه و قاجاریه الحاقاتی به بنا شده است.

  • امامزاده زبیده خاتون (س)

 در شمال غربی روستای خور از بخش مرکزی ساوجبلاغ منطقه‌ای به نام برچشمه است که در دامنه کوه آن چشمه، کوره آهک پزی قدیمی و بقعه‌ای متعلق به دوره ایلخانی وجود دارد. این بقعه را زبیده خاتون می‌نامند. این بنای سنگ و گچی در نوع خود دیدنی است.

  • بقعه امامزاده یحیی

این‌ بقعه‌ در كوچه‌ امامزاده‌ یحیی‌، محله‌ عودلاجان واقع‌ شده‌ است‌. این‌ بنا در سال‌1320 شمسی‌ از روی نقشه‌ قدیمی‌ و با همان‌ ابعاد بازسازی‌ شد. در این بقعه‌ یك‌ صندوق‌ مرقد عتیقه‌ با 5/2 متر طول‌ و 06/1 متر عرض‌ و 18/1 متر ارتفاع‌ نصب‌ شده‌ كه‌ تاریخ‌ 895 را دارد. ساختمان‌ بقعه‌ امامزاده‌ یحیی‌ از آثار عهد مغول‌ است‌.

  • امامزاده یحیی

این‌ بقعه‌ در محله‌ كهنه‌ گل‌ ورامین‌ قرار گرفته‌ و تاریخ‌ بنای‌ آن‌، سال‌ 707 هجری‌ قمری ‌است‌. كاشی‌ فیروزه ‌فامی‌ با تاریخ‌ 628 هجری‌ قمری‌ در نزدیكی‌ مرقد امامزاده ‌یحیی‌ كشف‌ شده‌ كه‌ متعلق‌ به ‌آرامگاه‌ یكی‌ از بزرگان‌ شیعه‌ و قدیمی‌ترین‌ لوحه‌ تاریخ‌ دار تهران‌ است‌.

  • امامزاده عبدالله ری (ع)

 در خیابان فداییان اسلام کوچه‌ای به نام همین امامزاده قرار دارد که بنای امامزاده عبدالله(ع) در آن قرار گرفته است. بنای امامزاده داری گنبد و ایوان رفیعی است که آینه کاری شده و کتیبه کاشیکاری شده هفت رنگی از دوره قاجار سرتاسر زیر قوس ایوان را گرفته است.

  • امامزاده هاجر خاتون (س)

 این امامزاده در شرق روستای اشتهازان از بخش فشافویه قرار دارد. امامزاده هاجر خاتون را از اولاد امام موسی‌بن جعفر(ع) می‌دانند.

  • گنبد بی بی شهربانو

این‌ گنبد مینائی‌ كه‌ به‌ روایتی‌، محل‌ آرامگاه‌ مادر حضرت‌ سجاد (ع‌) و دختر یزدگرد سوم‌ ساسانی‌ است،‌ در دامنه‌ جنوبی‌ كوه‌ ری‌ معروف‌ به‌ كوه‌ بی‌بی‌ شهربانو واقع‌ شده‌ است‌. محوطه‌ این‌ گنبد 33 متر طول‌ و 22 متر عرض‌ دارد كه‌ با دیوار سنگی‌ محصور شده‌ است‌. گنبد بقعه‌ از آثار دوره‌ دیلمیان‌ است‌.

  • بقعه آقا (سرقبرآقا)

 این‌ بنا در قرن‌ سیزدهم‌ هجری‌ قمری‌ ساخته‌ شده‌ و آرامگاه‌ سیدابوالقاسم ‌امامی‌، امام‌ جمعه‌ تهران‌ در دوران‌ قاجار است‌. مجموعه‌ ساختمان‌ شامل‌ حرم‌، ایوان‌، رواق‌های‌ زیبا و آینه‌كاری‌ و گنبد و پوشش‌ كاشی‌كاری‌ است.

  • امامزاده صالح

 این امامزاده در شمال شهر تهران و در میدان تجریش واقع شده است و از برادران امام رضا(ع) می باشد.

  • بقعه بی بی زبیده

این‌ بقعه‌ در قرن‌ نهم‌ هجری‌ ساخته‌ شده‌ است‌. لوحه‌ای‌ به‌ خط‌ نستعلیق‌ در رواق‌ حرم‌ قرار دارد كه‌ شرح‌ سفر بی‌بی‌شهربانو  و دخترش‌ زبیده‌ خاتون‌ از كربلا را بیان‌ می‌كند.

  • بقعه ابن بابویه

مقبره ابن بابویه یا شیخ صدوق در خیابانی که به نام وی نامیده می‌شود قرار دارد. محوطه اطراف بقعه باغ بزرگی از گورستان‌های معتبر تهران و ری است.

از دیگر امامزاده ها می توان بقعه جوانمرد قصاب، بقعه سید اسماعیل، بقعه سید نصرالدین، بقعه درویش عبدالمجید، مقبره شیخ کلینی و بارگاه حضرت امام خمینی را نام برد.

گورستان

از گورستان های استان تهران می توان به گورستان بهشت زهرا، گورستان دولت، گورستان ابن بابویه و گورستان ظهیرالدوله و از گورستان های قدیمی گورستان حضرت عبدالعظیم در جنوب شرقی صحن بیرونی حرم حضرت عبدالعظیم، گورستان روس ها، ارامنه، فرانسوی ها و ایتالیایی ها در خیابان وثوق و همچنین گورستان کلیمیان، هندوها، مسیحیان (وابسته به سفارت انگلیس) و آشوری ها اشاره نمود.

مسجد، کلیسا

از مساجد و کلیساهای تهران می توان مسجد امام خمینی (سلطانی)، مسجد رجب علی، مجموعه و مسجد جمعه سلجوقی، مسجد جامع ورامین، مسجد و مدرسه سپهسالار، مسجد افضلیه و از مساجد قدیمی به  مسجد قنبر علی خان، مسجد مشیرالسلطنه، مسجدسیدعزیزالله، مسجد و مدرسه شیخ عبدالحسین، مسجد جامع در فیروزکوه و کلیسای طاطاووس را نام برد.

بازار

از بازارهای تهران می توان بازار بین الحرمین، بازار تهران و بازار تاریخی ری را اشاره نمود.

خانه

  • منزل امام جمعه

منزل‌ امام‌ جمعه‌ از بناهای‌ عالی‌ نیمه‌ دوم‌ قرن‌ سیزدهم‌ هجری‌ قمری‌ و محل‌ سكونت ‌امام‌ جمعه‌ تهران‌ در دوران‌ قبل‌ از انقلاب‌ اسلامی‌ بود. این‌ بنا دارای‌ اتاق‌ها و تالارهای‌ متعددی‌ است‌ كه‌ داخل‌ آن‌ها با گچ‌ بری‌های‌ زیبا تزئین‌ شده‌ است.‌

  • خانه مشیرالدوله

 این‌ بنای‌ قدیمی‌ در حد فاصل‌ خیابان‌ منوچهری‌ و جمهوری‌ اسلامی‌ در كوچه‌ پیرینای‌ لاله‌ زار واقع‌ شده‌ و منتسب‌ به‌ حسن‌ پیرینا ملقب‌ به‌ مشیرالدوله‌ است‌ كه‌ از رجال‌ برجسته‌ دوره‌ قاجار بود. نمای ‌خارجی‌ این‌ عمارت‌ سه‌ طبقه‌، ساده‌ و یكدست‌ آجر با بندكشی‌ گچی‌ و داخل‌ بنا نیز صاف‌ و یكدست‌ است‌. گچبری‌ و فرنگی‌ كاری‌ ایوان‌ شمالی‌ و كاشی‌كاری‌ اتاق‌های‌ زیر زمین‌، مهم‌ترین‌ تزئینات‌ بنا را تشكیل‌ می‌دهند. كاشی‌های‌ به‌ كار رفته‌ در زیرزمین‌ از جنس‌ خشت‌ و در ابعاد بزرگ‌ است‌ و منقوش‌ به‌ تصویر شخصیت‌های ‌اساطیری‌ و تاریخی‌ است‌. در حال‌ حاضر این‌ بنا در تملك‌ دانشگاه‌ علوم‌ پزشكی‌ تهران‌ است.‌

  • خانه وثوق الدوله

 بنای‌ این‌ ساختمان‌ در سال‌ 1253 ه.ق‌ (قرن‌ سیزدهم‌) به‌ پایان‌ رسید و شامل‌ تالارها و اتاق‌های‌ متعددی‌ است‌ كه‌ با گچ‌ بری‌های‌ عالی‌ مزین‌ شده‌اند.

  • خانه اربابی

 خانه اربابی در قلعه عظیم ‌آباد واقع در محله‌ای به همین نام در شمال غربی شهرک 13 آبان شهر ری قرار دارد. این بنا مربوط به دوره پهلوی اول بوده و عمارت ارباب سید عبدالله افقهی می‌باشد. دیدن چنین بنایی آن هم بیخ گوش کلان شهر تهران فرصتی استثنایی است.

  • خانه صبا

 به منظور بزرگداشت زنده یاد ابوالحسن صبا، بزرگ مرد تاریخ موسیقی معاصر ایران بخشی از خانه پدری وی به موزه‌ای تحت عنوان موزه صبا اختصاص یافت. سازه‌های متعلق به صبا و برخی دیگر از اشیاء و لوازم شخصی وی نظیر نامه‌ها، عکس‌ها، تابلوهای نقاشی و یادداشت‌های موسیقایی استاد را می‌توان در این موزه دید. برای رفتن به خانه صبا باید به خیابان جمهوری، خیابان ظهیرالاسلام، پلاک 92 بروید.

دیگر خانه‌های‌ قدیمی‌ تهران‌ شامل خانه احسانی واقع در خیابان امیرکبیر، پامنار، کوچه بهاءالدوله، خانه بازار مسگرها واقع در خیابان شهید مصطفی خمینی، خانه صفوی واقع در خیابان شهید مصطفی خمینی، سرچشمه، خانه ماندلا (کوشک) واقع در خیابان فردوسی، خیابان کوشک، خانه قوام السلطنه واقع در خیابان سی تیر که اکنون موزه آبگینه است، خانه ابوالقاسم تفصیلی واقع در خیابان امیرکبیر روبه روی اکباتان، خانه هدایت واقع در خیابان هدایت، خانه استاد حسین بهزاد واقع در خیابان بهزاد (شهید حسن نوفلاح)، خانه کلارا آبکار واقع در خیابان جمهوری، خانه قدیمی سه راه امین حضور مربوط به دوره قاجاریه، خانه علاء الدوله مربوط به دوره قاجاریه، خیابان فردوسی، خانه نصرالدوله مربوط به دوره قاجاریه، سرچشمه، کوچه مرآت و خانه مستوفی الممالک مربوط به دوره قاجاریه، بوذرجمهری، گذر مستوفی می باشد.

کاروانسرا

  • کاروانسرای دیر

در مسیر راه تهران به قم، پس از حسن آباد، به طرف ورامین و 12 کیلومتر پیش از بند علی خان، به کاروانسرای دیر در راه قدیمی ساسانی قرار دارد که اصفهان را به ری متصل می کرده است. کاروانسرای کنونی دیر بر روی ویرانه های «دیر الجص» یا «دیر گجین» یا «دیر کردشیر» ساخته شده است. در کناره های دروازه ورودی کاروان سرا، دو برج دو طبقه قرار دارد.

  • کاروانسرای حوض

این کاروانسرا در گذشته از اقامتگاه های بین راهی مسیر تهران - قم محسوب می شد و به دلیل آمد و شد زیاد بین تهران - قم و اصفهان از رونق بسیار برخوردار بود.

  • کاروانسرای پل دلاک

این کاروانسرا نزدیک پلی که بر روی رودخانه قره چای در محل اتصال آن به قم رود ساخته شده است، قرار دارد. این پل برای برقراری ارتباط میان قم و مشهد ساخته شده بود.

  • کاروانسرای کنارگرد

این کاروانسرا در جاده حسن آباد ـ فشاپویه قرار گرفته و بنایی از عهده صفوی است.

  • کاروانسرای گدوک

 با همت مسوولان سازمان میراث فرهنگی تلاش‌هایی برای احیاء و آزادسازی این کاروانسرا صورت گرفته تا در آینده‌ای نزدیک به یک مجتمع فرهنگی و گردشگری برای پذیرایی از گردشگران داخلی و خارجی تبدیل شود.

پل ها و جاده های قدیمی

  • پل آبرسان بادامک

این پل در غرب روستای بادامک از توابع دهستان سعیدآباد شهریار قرار دارد. مصالح عمده به کار رفته در پی بنای فوق از سنگ قلوه های طبیعی رودخانه و در بدنه از آجر است.

  • پل بانو صحرا

این پل که در دو کیلومتری شمال غرب روستای کردان قرار گرفته از آثار دوره صفویه است.

قلعه، دژ، زندان

  • قلعه ایرج

این قلعه در شمال شرقی ورامین و در نزدیک دهکده جعفرآباد واقع شده است. این قلعه مستطیل شکل با خشت و گل ساخته شده و ارتفاع متوسط دیواره های آن 12 متر است. در اطراف این قلعه سنگرهایی به فواصل 100 متر وجود دارد.

  • قلعه طبرک و حصار قدیم

این بارو و حصار از آثار دوران خلفای عباسی است که در شهرری واقع شده و مشتمل بر یک رشته دیوارهای خشتی و سنگی است. در داخل حصار، قلعه طبرک قرار داشت که به دستور طغرل سلجوقی منهدم شده است.

  • قلعه گبری

این قلعه در جنوب شرقی شهر ری قرار گرفته است. بنای قلعه به صورت دژی مستحکم و مستطیل با چهار برج تدافعی و دیدبانی است که ارتفاع این برج ها به 17 متر می رسد.

  • قلعه قاچاقاچ

در محدوده اراضی فرودگاه بین المللی امام خمینی در قریه ای به همین نام، یک قلعه بی نظیر خشتی متعلق به دوران صفوی با مساحت 5800 متر مربع، با پلان مستطیل و دارای 4 بارو وجود دارد.

  • زندان هارون

در 3 کیلومتری شمال غربی غنی آباد، سمت چپ جاده خراسان روستای متروکه زندان هارون قرار گرفته که بنای سنگی زندان هارون در مقابل آن است قدمت این زندان به دوره های ساسانی و سلجوقی نسبت داده می شود.

  • دژ رشکان

این دژ متعلق به دوران اشکانیان بوده و در مقابل ضلع جنوبی کارخانه قدیم سیمان ری قرار گرفته است. این دژ که بنای آن از جنس ساروج و سنگ است. از قلاع محافظ هسته اولیه ری بوده و طی دو فصل در سال های 85 و 86 مورد کاوش و باستان شناسی قرار گرفته است.

  • زندان هارون در ده کیلومتری جاده تهران - خراسان
  • قلعه سرخ در شهر ری

برج

  • برج علاءالدین

این برج با 17 متر ارتفاع در شمال مسجد جامع ورامین قراردارد و در سال 680 ه.ق ساخته شده است. سبک ساختمان برج، ترکیبی از معماری مغولی و دوره آق قویونلو و قره قویونلو است.

  • برج نقاره خانه

بقایای این برج هشت ترکی، برفراز کوه نقاره خانه شهرری باقی مانده و محل برج، نقاره خانه آرامگاه یکی از شهریاران سلجوقی است.

  • برج طغرل

برج طغرل در میان محوطه ای در شهرری قرار دارد و احتمالا آرامگاه طغرل اول پادشاه سلجوقی است. این برج 20 متر بلندی دارد و از نوع برج های ترک ترک است و در سال 1300 ه. ق تعمیر شده و اکثر عناصر و نقش و نگار و کتیبه آن از بین رفته است.

  • برج اینانج (گورستان سلطنتی)

در دامنه کوه نقاره خانه در جاده امین آباد، هفت دستگاه اثری معظم با پلانی دایره ای قرار گرفته که شما را به طرف خود می خواند. حفریات انجام شده نشان می دهد که این برج در واقع گورستان سلطنتی بوده است.

  • برج و مقبره شبلی (شیخ شبلی)

این برج در شرق شهر دماوند قرار دارد و ساختمانی مخروطی شکل است که از آهک و آجر ساخته شده و قدمت آن به 250 سال می رسد.

  • برج آرامگاهی روستای کردان

این بنا که متعلق به قرن 700 هجری است در 22 کیلومتری کرج در روستای کردان واقع شده است.

  • برج نقاره خانه

در بازدید از کوه بی بی شهربانو به برج مقبره ای هشت ضلعی متعلق به دوره سلجوقی برمی خورید. این مقبره متعلق به فردی زرتشتی به نام بوزرجمید بوده که تحت تاثیر تدفین اسلامی به یادگار، چنین بنایی را احداث کرده است.

  • مناره پامنار

این مناره از بناهای قرن 13 هجری قمری و متصل به یک مسجد است که در نتیجه احداث خیابان، محوطه آن آسیب دیده است. ساختمان آجری مناره با کاشی فیروزه ای و حاشیه متوازی تزیین شده است.

می توان به برج و باروی مرکز شهر سلجوقیان در شهر ری - خراسان، برج سنگی تپه گبری (گنبد مرداویج زیارگیلی) در شمال شرقی امین آباد و برج و باروی مرکز شهر سلجوقیان در شهر ری نیز اشاره نمود.

میدان

  • میدان ارگ

ارگ از میدان های مهم دارالخلافه تهران است که قدمت آن به دوره شاه تهماسب صفوی می رسد. این میدان در گذشته محصور بود و اطراف آن را خندق حفر کرده بودند و بناهای سلطنتی نیز در داخل آن قرار داشت. نام این میدان از زمان فتحعلی شاه به یادگار مانده است و در زمان ناصرالدین شاه، به میدان توپخانه و باغ گلشن معروف بود.

  • میدان آزادی

این بنا در سال 1350 شمسی و در زمان محمد رضا پهلوی در غرب تهران و در ابتدای جاده مخصوص تهران - کرج در زمینی به وسعت 50 هزار متر مربع ساخته شد و هم زمان موزه ای نیز در داخل آن تاسیس شد. زیر بنای این برج 400 متر و ارتفاع آن از سطح زمین 45 متر است.

  • میدان بهارستان

میدان و کاخ بهارستان از بناهای قدیمی تهران است. بانی کاخ بهارستان میرزاحسین خان سپه سالار و تندیس وسط میدان نیم تنه آیت الله مدرس است. سمت شمال این میدان، محل باغ نگارستان فتحعلی شاه قاجار بود که بعدها ساختمان های مختلفی در آن ساختند. در حال حاضر مجموعه ساختمان های آن در تملک دانشگاه تهران قرار دارد. موزه هنرهای ملی نیز در قسمت جنوبی این باغ واقع شده است.

  • میدان حسن آباد

میرزا یوسف آشتیانی، صدر اعظم ناصرالدین شاه، این میدان را به نام پسرش میرزاحسن مستوفی الممالک بنا نهاد. در فاصله سال های 1303 تا 1312، چهار ساختمان با اقتباس از پالادیو، معمار معروف عصر رنسانس ایتالیا در چهار سوی آن بنا شد که یکی از آن ها تخریب و به جای آن در سال 1345ساختمانی چند طبقه برای بانک ملی ساخته شد. فلکه وسط میدان نیز در جریان ساختن مترو تخریب شد.

سردرباغ ملی

در نخستین سال های دهه 1300 سردری بلند در مدخل میدان مشق سابق ساخته شد. بعدها بخش بزرگی از زمین های میدان مشق به باغ ملی اختصاص یافت و لذا به این نام مشهور شد. این محوطه اکنون در وسط اداره های مرکزی پست تهران، شهربانی کل کشور و ثبت قرار دارد

شهرک سینمایی صدا و سیما (حاتمی)

این شهرک با 10 هکتار مساحت در سال 1358 برای بازسازی صحنه هایی از تهران قدیم ساخته شد. طراحی نمای عمارت ها، مغازه ها، محله ها و گذرها توسط جانی کورتینا و دیگر دکوراتورهای ایتالیایی و با توجه به عکس های آن زمان صورت گرفته و سعی شده است ساختمان های تاریخی و معروفی که در گذر زمان شاهد حوادث و جریان های مختلف بوده اند، بازسازی شوند. شهرک سینمایی شامل سه مجموعه مهم است. الف - خیابان لاله زار، ساختمان شهرداری و میدان توپ خانه تهران قدیم. ب - قسمت های متصل به لاله زار شامل محله های عودلاجان و پامنار در فراسوی بازار تهران. ج - فضاهای مربوط به دوران سربداران که در پشت محله های قدیمی تهران قرار گرفته است.

نمایشگاه بین المللی تهران

این نمایشگاه در زمینی به وسعت 3/1 میلیون متر مربع مشتمل بر 62 سالن پوشیده است. اولین نمایشگاه بین المللی تهران در سال 1348 در همین مکان افتتاح شد.

مدرسه و عمارت مروی

مدرسه فخریه یا مروی در قرن سیزدهم هجری قمری، به فرمان فتحعلی شاه قاجار توسط فخرالدوله حاکم مرو بنا شد. این عمارت شامل جلوخان، سردر بلند، صحن وسیع، حجره ها و چندین ایوان مزین به کاشی کاری خشتی است.

آسیاب حاج رحیم

روستای هیو شهرستان ساوجبلاغ در مقابل مخابرات هم از وجود ابنیه تاریخی بی بهره نمانده است. در این مکان آسیایی قدیمی به نام حاج رحیم دیرمان وجود دارد که در زمره آسیاب های آبی تنوره دار قرار می گیرد. حمام قدیمی بزرگی هم در این روستا هست که طی سال های اخیر مورد شناسایی و ثبت قرار گرفته است.

ارگ سلجوقی

در مقابل دژ رشکان، ارگی قرار گرفته که از چینه و خشت ساخته شده است و امروزه تنها دیواره و ضلع شمالی استحکامات آن باقی مانده است. از این ارگ سفالینه های زیبایی به دست آمده که در موزه دوران اسلامی نگهداری می شود.

استودان گبرها

در دامنه کوه بی بی شهربانو بنایی مدور از جنس سنگ لاشه و ساروج قرار گرفته که بدون سقف بوده و دارای دو در ورودی شرقی و غربی است.

یخچال طبیعی کلین

به فاصله حدود 500 متری شرق بقعه شیخ کلین قرار دارد. با خشت هایی که شامل چال یخ و گنبدی بر فراز آن است. چال یخ آن به قطر 8 متر و به عمق 3 متر در دل خاک کنده شده است و ارتفاع گنبد آن نیز به حدود 10 متر.

آب انبار آراد

در روستای آراد که جزو دهستان حسن آباد بخش فشافویه شهرستان ری است آب انبار منحصر به فردی دیده می شود که دارای دو بادگیر در دو طرف یک گنبد بزرگ است. 


موسیقی محلی

استان تهران به ویژه شهر تهران مرکز حکومت و کانون ظهور انواع فرهنگ های ایرانی است. علاوه بر موسیقی ارکستر ملی، موسیقی سایر نواحی ایران از جمله آذربایجانی، کردی، لری، مازندرانی، گیلانی و نیز سایر نقاط ایران در مراکز مختلف این استان اجرا می شود. این نوع موسیقی ها معمولا در برنامه ها و مراسم رسمی، نمایشگاه ها و تالارهای عمومی به اجرا در می آید و مورد علاقه مردم است. در حال حاضر استان تهران مرکز توسعه و اشاعه موسیقی ایرانی به ویژه اشکال سنتی (مقامی) و مدرن است.


صنایع دستی

عمده ترین صنایع دستی استان را قلم زنی روی مس و برنج، خراطی و سبدبافی، خاتم کاری، شیشه گری، تراش و نقاشی روی شیشه، زیلوبافی، نقاشی روی چرم، قالیبافی، سفال گری، حصیربافی، ورنی بافی، دست بافی، چاپ باتیک، جاجیم و گلیم بافی، رویه پشتی، جوال، خورجین، رنگرزی و ریسندگی تشکیل می دهند. مراکز مهم مبادله شهر تهران عبارتند از مراکز خرید عتیقه منوچهری، مراکز خرید صنایع دستی در خیابان طالقانی و استاد نجات اللهی، مرکز خرید فرش در بازار بزرگ و خیابان فردوسی و مرکز خرید کتاب - روبه روی دانشگاه تهران.


روستاهای هدف گردشگری

نام روستا

شهرستان

افجه

شمیرانات

برگ جهان

شمیرانات

سنگان

تهران

کرکبود

ساوجبلاغ

گلیرد

ساوجبلاغ

مراء

دماوند

مرانک

دماوند

شهرستانک

کرج

گچسر

کرج

ورده

ساوجبلاغ

برغان

ساوجبلاغ

سنج

ساوجبلاغ

جلیزجند

فیروزکوه

هرانده

فیروزکوه

جلیل آباد

ورامین

خاوه

ورامین

 

برآورد سطح، تولید و عملکرد در هکتار محصولات زراعی استان در سال زراعی 89-1388

         ((واحد: هکتار - تن - کیلوگرم))

نام محصول سطح تولید عملکرد
آبی دیم جمع آبی دیم جمع آبی دیم
غلات گندم

61004

941

61945

331483

807

332290

5433,8

858,1

جو

43384

139

43523

191370

231

191601

4411,1

1661,8

جمع

104388

1080

105468

522853

1038

523891

- -
محصولات صنعتی پنبه

944

0

944

2859

0

2859

3028,5

0

کلزا

97

0

97

236

0

236

2435,6

0

جمع

1041

0

1041

3095

0

3095

- -
سبزیجات سیب زمینی

2511

0

2511

73576

0

73576

29301,5

0

پیاز

263

0

263

17526

0

17526

66636,9

0

گوجه فرنگی

4435

0

4435

199075

0

199075

44887,3

0

سایر سبزیجات

11443

0

11443

487786

0

487786

-

-
جمع

18652

0

18652

777963

0

777963

- -
محصولات جالیزی خربزه

745

0

745

37164

0

37164

49883,9

0

هندوانه

351

0

351

11812

0

11812

33652

0

خیار

3528

0

3528

67522

0

67522

19138,8

0

سایر محصولات جالیزی

3014

0

3014

73124

0

73124

-

-

جمع

7638

0

7638

189621

0

189621

- -
نباتات علوفه ای یونجه

6580

0

6580

95824

0

95824

14562,9

0

سایر نباتات علوفه ای

33281

0

33281

1837339

0

1837339

-

-

جمع

39861

0

39861

1933163

0

1933163

- -
سایر محصولات

31

0

31

68

0

68

- -
جمع کل

171611

1080

172691

3426762

1038

3427800

- -

 

منابع:

  1.  لوح فشرده اطلس ایران نما - موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی نمایه
  2.  آمارنامه کشاورزی در سال زراعی 89-1388 دفتر آمار و فناوری اطلاعات وزارت جهاد کشاورزی
  3. دانشنامه آزاد ویکی پدیا
  4. سایت جامع گردشگری ایران
  5. پایگاه خبری روستانیوز
  6. پورتال مرکز آمار ایران
آخرین اخبار روستایی استان

roostanews.com
  • برگزاری المپیاد ورزش روستایی و عشایری دراستان تهران ()
  • تخصیص اعتباراستانی ،راهگشای مشکل آب روستای توچال ()
  • بر عهده گرفتن شهرستان دماوند برای بازسازی یک روستا زلزله زده ()
  • ارسال بیش از ۸ هزار شعله والور به کرمانشاه/۲۹ روستا با یک هزار و ۴۴۰ خانوار تحت پوشش هلال‌احمر ()
  • برداشت چغندر قند با بذر جدید در ورامین ()
  • مرکز کارآفرینی بانوان روستایی در ورامین افتتاح شد ()
  • گردشگری روستایی اقتصاد پیشوا را متحول می کند ()
  • هدررفت چند ماهه آب شرب در روستای خورین ورامین ()
  • مراسم عزاداری اربعین حسینی در روستای یقه رباط کریم ()
  • نیازهای روستاهای پیشوا هم‌راستا با نیازهای شهری شده است ()
  • روستایی که نه شورا دارد نه دهیار ()
  • تبدیل روستای احمد آباد ورامین به دهکده سفال استان تهران ()
  • بیش از 7 هزار میلیارد تومان اعتبار به روستاهای کشور در دولت تدبیر و امید اختصاص یافت ()
  • مدیر کل امور روستایی استانداری تهران: واحدهای تولیدی از تسهیلات اشتغال استفاده کنند ()
  • طرح غربالگری دیابت و فشار خون در مناطق روستایی پاکدشت اجرا شد ()
  • بانوان ملاردی از ظرفیت تسهیلات کم‌بهره برای توسعه روستاها استفاده کنند ()
  • کارگاه آموزشی طرح روستا تعاون و طرح کارورزی بخش کهریزک ()